Zidane và buổi tối đầu tiên: Khi phòng thay đồ nói thay cho tiếng vỗ tay

Tôi đứng cuối hành lang, nghe rõ tiếng thở dài của một kỷ nguyên.

Mười bốn năm. Đó là khoảng thời gian đủ dài để một đứa trẻ sinh ra trong ngày Didier Deschamps nhận ghế huấn luyện viên trưởng đội tuyển Pháp có thể bước vào lớp 9 và bắt đầu tranh luận về đội hình xuất phát. Đó cũng là khoảng thời gian đủ dài để người ta quên rằng hoạt động của một đội bóng không bắt đầu bằng trận đấu. Nó bắt đầu bằng tiếng chân ai đó bước vào phòng thay đồ lúc 22 giờ 40, sau khi tất cả đèn trung tâm đã tắt, và ngồi im trên chiếc ghế của mình lâu hơn mức cần thiết.

Buổi tối ở Clairefontaine khi ấy giống như một ngôi nhà vừa tiễn người chủ cũ đi, nhưng chưa kịp thay ga trải giường. Người ta bảo Zinedine Zidane đến với "cảm xúc khổng lồ", với sự háo hức của một quốc gia bị kìm nén suốt hơn một thập kỷ, với chiếc áo số 10 mà đến tuổi 54 ông vẫn chưa cần mặc lại để khiến cả một thế hệ phải nín thở. Tôi không muốn bắt đầu bài viết này bằng một con số. Con số nào cũng có thể được đặt sai chỗ, và tôi đã học được từ rất lâu rằng nhịp đập thật sự của một đội bóng không nằm trong biên bản trận đấu. Nó nằm ở cách ai đó buộc dây giày.

Khi Zidane bước vào phòng họp báo lần đầu tiên, một nhà báo đã xin ông chữ ký. Không phải một câu hỏi về chiến thuật, về sơ đồ, về việc Kylian Mbappe sẽ đá cắm hay dạt trái trong trận mở màn Nations League. Chỉ là một chữ ký. Và cả căn phòng im lặng trong khoảnh khắc ấy — cái im lặng mà tôi đã nghe quá nhiều lần trong sự nghiệp của mình, cái im lặng nói rằng người đàn ông này chưa cần đá một phút bóng nào để buộc cả một đất nước phải tin vào điều gì đó.

Đó là điểm khởi đầu. Nhưng đó cũng là điểm mù.

Bối cảnh: Mười bốn năm và một cuốn sổ đã sờn

Tôi đến với bóng đá Pháp từ một khoảng cách không tự nhiên. Người Việt ở Ý, viết về một đội tuyển mà tôi chỉ từng theo dõi từ khán đài trung lập, qua màn hình, qua những chuyến đi ngắn ngủi tới các giải đấu lớn. Tôi không có tuổi thơ gắn với Zidane đỉnh cao ở Juventus, cũng không có những ký ức hoàng kim của Marseille những năm 2026. Nhưng tôi có một cuốn sổ viết tay đã sờn, mua ở một hiệu sách nhỏ gần Duomo năm 2026, và trong đó tôi ghi lại mọi thứ tôi nghe được từ những hành lang mà mình từng đứng.

Trang về Deschamps được mở đầu bằng một câu tôi nghe từ một trợ lý của ông ở một trận giao hữu gần Lyon: "Didier không xây đội bóng để đẹp. Ông xây nó để không bị thủng lưới trong 20 phút đầu." Đó là tuyên ngôn. Và đó cũng là toàn bộ tính cách của một triều đại kéo dài mười bốn năm, kể cả khi người ta đã quên rằng đội tuyển Pháp ấy đã đi tới trận chung kết World Cup 2026, kể cả khi người ta đã quên rằng Pháp đã vô địch World Cup 2026 bằng một trận đấu mà họ cầm bóng ít hơn đối thủ.

Deschamps không phải là người nói nhiều. Ông nói bằng cách sắp xếp con người. Một hậu vệ cánh chơi an toàn, một tiền vệ trụ dọn dẹp, một ngôi sao phía trên được phép làm điều mình muốn, và ba người còn lại phải hiểu ngầm với nhau trong im lặng. Đó là một hệ thống vận hành bằng sự tỉ mỉ thủ tục châu Âu đúng nghĩa. Không cần hoa mỹ, không cần tuyên bố. Chỉ cần kết quả.

Và rồi mười bốn năm kết thúc. Cách nó kết thúc nói lên rất nhiều thứ về nền bóng đá Pháp: không ai bị đuổi việc trong tiếng huýt sáo, không có một cuộc họp báo ồn ào chia tay. Chỉ là "bước tiếp theo sau 14 năm của Didier", như một cầu thủ Pháp mô tả với tôi — "một điều gì đó mới mẻ nên hoàn toàn bình thường".

Tôi nghe câu đó và nghĩ đến những gì tôi đã thấy ở San Siro tháng 10 năm 2026, khi một huấn luyện viên sau thất bại derby quay sang tôi và nói phụ nữ xem bóng đá bằng trái tim chứ không bằng mắt chiến thuật, và rồi một đội trưởng đứng dậy kéo tôi lại gần để dành cho tôi bốn mươi phút không có trong chương trình nghị sự. Sự chuyển giao huấn luyện viên ở cấp độ này không bao giờ chỉ là chuyện chiến thuật. Nó là một cuộc tái định hình bầu không khí, một sự thay đổi nhịp thở, một cách buộc dây giày khác. Và khi nó xảy ra ở một đội tuyển quốc gia, nó còn phức tạp hơn bội phần, vì huấn luyện viên không có thị trường chuyển nhượng, không có tuần huấn luyện đều đặn, chỉ có những cửa sổ ngắn ngủi kéo dài vài ngày trước khi phải đối mặt với ba trận đấu liên tiếp.

Đó là bối cảnh thật sự của bài viết này. Không phải một trận đấu đơn lẻ. Mà là sự chuyển giao quyền lực huấn luyện hiếm hoi nhất của bóng đá châu Âu trong hơn một thập kỷ, và cách một thế hệ cầu thủ chuẩn bị tái định nghĩa mình chỉ trong khoảng mười ngày.

Phần lõi: Bốn chiếc băng đội trưởng và một tuyên bố chưa được chứng minh

Điều quan trọng nhất trong tuần đầu tiên của Zidane ở đội tuyển Pháp không phải là tuyên bố lối chơi tấn công. Đó là cấu trúc quyền lực được phân tán cho bốn cầu thủ: Adrien Rabiot, Kylian Mbappe, Ousmane Dembele và Jules Kounde, mỗi người mang một dải băng đội trưởng khác nhau tùy thời điểm. Đây là một quyết định quản trị nội bộ trước khi là một quyết định chiến thuật, và nó tiết lộ cách Zidane định xử lý phòng thay đồ mà ông sắp tiếp quản.

Hãy để tôi giải thích vì sao điều này có ý nghĩa với tôi, bởi vì nhiều người sẽ đọc nó như một chi tiết nhỏ hoặc như một cách chiều lòng cầu thủ. Trong sự nghiệp theo dõi bóng đá của mình, tôi đã chứng kiến quá nhiều đội bóng tan chảy vì một chiếc băng đội trưởng duy nhất đặt sai chỗ. Một đội trưởng duy nhất là một điểm chịu lực. Nếu anh ta mất phong độ, cả đội mất người dẫn đường. Nếu anh ta xung đột với huấn luyện viên, cả đội phải chọn phe. Nếu anh ta quá lớn về mặt danh tiếng, những người trẻ sẽ không dám nói. Nhưng khi quyền lực được chia cho bốn người, không ai là điểm chịu lực duy nhất, và đồng thời không ai có thể tự cho mình là trung tâm của mọi quyết định.

Đó là cách phân quyền thông minh. Và nó khớp hoàn toàn với tuyên bố nổi tiếng nhất của Zidane mà một cầu thủ kể lại: ông bước ra ngoài, để cầu thủ tự thể hiện. "Ông ấy ở với chúng tôi đúng như cách ông ấy xuất hiện bên ngoài", Rabiot nói. Không có một bộ mặt khác trong phòng thay đồ, không có một người diễn thuyết trước đội bóng rồi lảng tránh trách nhiệm sau thất bại. Chỉ là một người đàn ông nói rằng "những nhân vật chính là các cầu thủ", và rồi thật sự đứng lùi lại.

Tôi đã từng nghe điều này nhiều lần. Nhưng tôi cũng đã từng thấy điều này bị phản bội nhiều lần.

Điều đáng chú ý là Rabiot — một cầu thủ từng có mặt trong trận chung kết World Cup 2026, một người không cần phải nịnh bợ bất kỳ huấn luyện viên mới nào để giữ suất — lại là người chủ động đưa ra những nhận xét mang tính cấu trúc. Anh nói đội bóng đang "chuẩn bị rất kỹ", rằng "có khá nhiều thứ đã thay đổi", rằng huấn luyện viên mới đã cho thấy "một số cầu thủ, những cách làm khác, những buổi tập khác". Đây không phải ngôn ngữ của một cầu thủ đang trả lời phỏng vấn theo nghi thức. Đây là ngôn ngữ của một cầu thủ đang thật sự quan sát và được quan sát.

Và rồi Rabiot nói câu quan trọng nhất trong toàn bộ những gì tôi ghi nhận được: "Điều huấn luyện viên muốn rõ ràng là một lối chơi khá tấn công."

Đó là tuyên bố chiến thuật duy nhất, duy nhất, trong toàn bộ tuần lễ ra mắt này. Và tôi phải đứng cuối hành lang và tự nhắc mình rằng tuyên bố đó không phải là dữ liệu.

Tôi đã dành nhiều năm để học cách không nói trước một trận đấu nào đó rằng đội A sẽ đá thế này, đội B sẽ đá thế kia. Tôi đã từng ở trong một phòng họp báo ở Milan, nơi một huấn luyện viên cam kết rằng đội của ông sẽ chơi kiểm soát bóng áp đặt, và rồi bốn ngày sau, đội của ông đá với bốn hậu vệ dựng xe buýt trước khung thành. Cam kết chiến thuật trước trận đấu là một trong những hình thức hư cấu phổ biến nhất của bóng đá hiện đại. Nó không vô nghĩa, nhưng nó thuộc về ý định, không thuộc về bằng chứng.

Lối chơi tấn công mà Rabiot mô tả là một ý định có cơ sở hợp lý nhưng hoàn toàn chưa được kiểm chứng trên sân. Đội tuyển Pháp mà Zidane tiếp quản có đủ tài năng tấn công để thực thi nó — Mbappe, Dembele, cùng thế hệ cầu thủ kỹ thuật mà bóng đá Pháp sản sinh trong hai thập kỷ — nhưng tài năng là điều kiện cần, không phải điều kiện đủ. Điều kiện đủ là cách tổ chức pressing, cách phân phối bóng từ tuyến dưới, cách chuyển trạng thái trong ba giây đầu tiên sau khi giành bóng. Và không một chỉ số nào trong ba hạng mục đó tồn tại, vì chưa có trận đấu nào diễn ra.

Đây là điểm mà tôi muốn độc giả của mình dừng lại một lúc lâu.

Trong bóng đá hiện đại, người ta đã quá quen với việc phân tích đội bóng qua các con số kỳ vọng, qua số đường chuyền trên mỗi hành động phòng ngự, qua bản đồ nhiệt của các vùng pressing. Những công cụ đó rất tốt. Tôi không phủ nhận chúng. Nhưng chúng đo lường cái đã xảy ra. Khi một huấn luyện viên mới vừa được bổ nhiệm và chưa đá phút nào, tất cả những công cụ ấy trở thành tiếng vọng của một khoảng trống. Bạn có thể nói về tiềm năng. Bạn không thể nói về bằng chứng.

Và trong khoảng trống ấy, có một điều mà tôi chưa thấy ai đề cập một cách nghiêm túc: lối chơi tấn công, ở cấp độ đội tuyển quốc gia, có thể là một cam kết rủi ro hơn nhiều so với ở cấp câu lạc bộ.

Hãy để tôi giải thích.

Ở một câu lạc bộ, huấn luyện viên có hàng trăm buổi tập để cài đặt một hệ thống pressing, để dạy các tuyến di chuyển đồng bộ, để điều chỉnh khoảng cách giữa các tuyến trước khi mùa giải bắt đầu. Cầu thủ gặp nhau mỗi ngày. Họ có thể sai và sửa sai liên tục trong nhiều tuần.

Ở đội tuyển quốc gia, huấn luyện viên có khoảng mười ngày. Mười ngày để gặp lại những con người đến từ mười câu lạc bộ khác nhau với mười hệ thống chiến thuật khác nhau trong đầu, và biến họ thành một tập thể có thể tấn công với nhau mà không tự giẫm lên chân nhau. Đó là một bài toán gần như không có nghiệm hoàn hảo.

Vì thế, khi Rabiot nói về lối chơi tấn công, tôi nghe đó là một hướng đi — chứ không phải một hệ thống đã được cài đặt. Và khi tôi nhìn vào lịch thi đấu mở màn của Zidane, tôi hiểu vì sao tôi lo lắng cho ông ấy hơn là ngưỡng mộ ông ấy.

Ba trận đấu trong khoảng mười ngày. Trận đầu tiên, trên sân khách. Trận thứ hai, cũng trên sân khách. Trận thứ ba, trận ra mắt trên sân nhà, trước một đội bóng thuộc nhóm hạt giống châu Âu. Không có một trận nào được sắp xếp để làm quen. Không có một đối thủ yếu nào để xây dựng sự tự tin. Từ ngày đầu tiên, Zidane phải đối mặt với thứ mà tôi gọi là bài kiểm tra áp lực chưa được thử lửa.

Tôi đã từng theo dõi một trận đấu mà tất cả mọi người đều chắc chắn về một điều, và kết quả cho thấy không ai hiểu gì cả. Đó là một trong những bài học mà tôi mang theo suốt ba mươi tám năm. Bóng đá không trả lời những câu hỏi được đặt trước. Nó trả lời bằng những gì xảy ra khi trọng tài thổi còi.

Tôi có một thói quen nghề nghiệp mà có lẽ nhiều đồng nghiệp cho là lập dị: tôi không bao giờ mở bài viết về một huấn luyện viên mới bằng tỉ số, bằng chiến thuật, mà bằng chi tiết nhỏ trong phòng thay đồ. Với Zidane, chi tiết đó là việc ông bước ra ngoài. Ông để bốn đội trưởng dẫn dắt. Ông để Rabiot lên tiếng. Ông để Mbappe làm thủ lĩnh trên sân. Đó là dấu hiệu của một người hiểu rằng quyền lực ở đội tuyển quốc gia không được trao từ trên xuống, mà được nuôi từ bên trong. Nhưng nó cũng là dấu hiệu của một người biết rằng nếu kết quả không đến, sẽ không có ai chịu trách nhiệm thay mình.

Đó là bản chất hai mặt của việc phân quyền.

Về mặt chuyên môn thuần túy, tôi đánh giá đội tuyển Pháp hiện tại nằm trong nhóm đầu thế giới, với chất lượng đội hình đủ để tranh chức vô địch ở bất kỳ giải đấu lớn nào. Cơ sở vật chất của nền bóng đá Pháp, hệ thống đào tạo trẻ, mạng lưới câu lạc bộ — tất cả đều ở đẳng cấp hàng đầu châu Âu. Nền tảng đó không thay đổi vì một huấn luyện viên mới.

Nhưng điểm tôi muốn nhấn mạnh ở đây là khoảng cách giữa nền tảng và triển khai. Một đội bóng tốt không tự động trở thành một đội bóng tấn công tốt. Một huấn luyện viên giỏi không tự động trở thành một huấn luyện viên phù hợp. Và một tuyên bố đúng về lối chơi không tự động chứng minh khả năng thực thi lối chơi đó.

Tôi đã theo dõi rất kỹ cách các huấn luyện viên trưởng đội tuyển quốc gia đối phó với những trận mở màn khó. Có một mẫu hình mà tôi nhận ra qua nhiều thập kỷ: những huấn luyện viên khôn ngoan nhất thường không cố gắng thay đổi mọi thứ ngay lập tức. Trong hai trận đấu đầu tiên — đặc biệt nếu cả hai đều trên sân khách — họ giữ lại cấu trúc phòng ngự của người tiền nhiệm, và chỉ dần dần thả lỏng phần tấn công. Bạn không muốn thua 3-0 trong trận ra mắt của mình vì đã cố gắng quá nhiều quá nhanh.

Tôi không ngạc nhiên nếu Zidane làm điều tương tự. Không phải vì ông thiếu tham vọng. Mà vì ông có trách nhiệm với một đội bóng được xây dựng trên sự vững chắc, và vì hai trận sân khách đầu tiên là nơi để quan sát, không phải nơi để trình diễn.

Điểm đáng chú ý thứ hai về mặt chiến thuật là vai trò của Mbappe. Anh vừa là đội trưởng, vừa là cầu thủ có giá trị thị trường cao nhất trong đội, vừa là mũi khoan tấn công chính. Đây là một sự phụ thuộc vào một điểm duy nhất. Nếu Mbappe chơi tốt, phần lớn sức tấn công của Pháp chạy qua anh ấy. Nếu Mbappe bị kèm chặt, hoặc bị mệt mỏi vì lịch thi đấu câu lạc bộ, hoặc gặp chấn thương, đội tuyển Pháp đối mặt với câu hỏi chưa có lời giải: ai gánh?

Nghe có vẻ nghịch lý khi nói về một đội tuyển có Dembele, có những tiền vệ sáng tạo, có những cầu thủ trẻ đang nổi. Nhưng trong bóng đá, sự phụ thuộc vào điểm đơn không chỉ là việc thiếu người thay thế. Nó là việc các phương án tấn công khác không được tập dượt đủ, không được tin tưởng đủ, và không được tung vào những thời điểm quyết định. Arsenal có một tiền đạo. Nhưng nếu bạn chỉ chơi qua tiền đạo ấy, bạn không có Arsenal. Bạn có một Arsenal phụ thuộc.

Đội tuyển Pháp với Zidane đối mặt với rủi ro tương tự ở cấp độ quốc gia, đặc biệt trong giai đoạn chuyển giao khi hệ thống chưa ổn định. Khi mọi thứ chưa rõ ràng, xu hướng bản năng là đưa bóng cho người giỏi nhất và hy vọng anh ấy làm điều kỳ diệu. Điều đó có thể thắng một trận. Nó không thể thắng một hành trình dài.

Và đây là lúc tôi chuyển sang điều mà tôi gọi là góc nhìn phản trực giác.

Góc nhìn phản trực giác: Sự háo hức khổng lồ là món quà độc hại nhất

Trong suốt tuần ra mắt của Zidane, truyền thông Pháp tràn ngập những từ ngữ mà tôi không thường thấy ở một nền báo chí vốn nổi tiếng với sự phê phán gay gắt. "Cảm xúc khổng lồ", "sự phấn khích đáng kể", "bao trùm mọi mặt báo". Một nhà báo đã xin chữ ký của Zidane ngay trong buổi họp báo đầu tiên. Không có một tiếng nói phản đối nào xuất hiện trong đợt đưa tin ban đầu.

Với một người Việt Nam làm việc trong ngành truyền thông Ý như tôi, đây là một dấu hiệu đáng để lưu tâm. Ở Ý, khi một huấn luyện viên mới được bổ nhiệm, luôn có ít nhất ba tờ báo nghi ngờ ông ta, hai chuyên gia cho rằng lựa chọn này sai, và một cựu cầu thủ khẳng định đội bóng sẽ xuống hạng. Sự đồng thuận tuyệt đối không phải là điều kiện tự nhiên của bất kỳ nền bóng đá nào.

Nhưng ở Pháp, thời điểm này là thời điểm của sự đồng thuận. Zidane là một trong những cầu thủ vĩ đại nhất trong lịch sử bóng đá Pháp. Ông đã dẫn dắt Real Madrid giành ba chức vô địch Champions League liên tiếp — một kỳ tích mà các huấn luyện viên thành công bậc nhất trong lịch sử cũng không đạt được. Ông là hiện thân của một ký ức tập thể mà đến nay vẫn chưa phai nhạt: khoảnh khắc hai cú đánh đầu vào lưới Brazil trong trận chung kết World Cup 2026, khoảnh khắc dang tay ăng-ten sau cú volley trận chung kết Champions League 2026. Ông là một biểu tượng.

Tôi muốn nói điều này một cách rất thẳng thắn, dù tôi biết nó sẽ không được lòng ai.

Sự háo hức khổng lồ không phải là điều tốt cho đội tuyển Pháp. Nó là món quà độc hại nhất mà Zidane có thể nhận được, vì nó tạo ra một ngưỡng kỳ vọng mà ngay cả một đội bóng chất lượng hàng đầu thế giới cũng khó đáp ứng trong ba trận đấu mở màn.

Hãy để tôi giải thích bằng logic đơn giản.

Khi một huấn luyện viên mới được bổ nhiệm trong bầu không khí hoài nghi, kỳ vọng được đặt ở mức thấp. Ông ấy có không gian để thử, để sai, để trưởng thành. Một trận hòa trên sân khách được hoan nghênh. Một thất bại nhẹ được tha thứ như là bài học cần thiết. Chiến thắng đầu tiên là một niềm vui được chia sẻ.

Khi một huấn luyện viên mới được bổ nhiệm trong bầu không khí háo hức khổng lồ, kỳ vọng được đặt ở mức trần, thậm chí ở mức không tưởng. Một trận thắng đẹp không được khen, vì nó được coi là hiển nhiên. Một trận hòa được coi là bước lùi. Một trận thua bị xem là bằng chứng của sự sụp đổ. Mọi kết quả trừ chiến thắng đều bị đọc sai.

Ngưỡng kỳ vọng cao có một hệ quả tâm lý cụ thể với cầu thủ. Họ cảm nhận được rằng mình không chỉ phải chơi tốt. Họ phải chơi đủ tốt để chứng minh một huyền thoại không sai. Đó là một gánh nặng vô hình không nằm trên vai ai cả, nhưng lại hiện diện trong cách họ chuyền bóng ở phút thứ 80 của một trận đấu căng thẳng. Tôi đã thấy điều này ở nhiều đội bóng, ở nhiều quốc gia. Nó không cần đến tiếng la hét của một huấn luyện viên. Nó chỉ cần một cái im lặng rất riêng trong phòng thay đồ, một cái im lặng của những người biết rằng kết quả của họ đang bị kỳ vọng bằng thước đo không có thật.

Điều thú vị là chính Rabiot, người dường như thật lòng ủng hộ Zidane, lại là người nói ra điều mà tôi cho là quan trọng nhất về mặt tâm lý: "Chúng tôi sẽ bị theo dõi rất chặt."

Câu đó không phải là một câu tuyên bố bình thường. Nó là một câu nói của một người nhận ra rằng mỗi cử chỉ của mình đang bị đặt dưới kính hiển vi. Từ ngày đầu tiên. Trước khi có kết quả. Trước khi có bàn thắng. Trước khi có bất kỳ dữ liệu nào để nói rằng Zidane có hay không phù hợp với vai trò này.

Một huấn luyện viên bị theo dõi chặt chẽ không được phép làm điều mà mọi huấn luyện viên ở mọi quốc gia đều cần làm trong những trận đầu tiên: thử nghiệm. Ông ấy không thể tung ra một đội hình mà không ai ngờ tới, không thể thay đổi ba vị trí cùng lúc, không thể chịu một thất bại để học điều gì đó. Mọi quyết định đều mang tính chính trị. Mọi quyết định đều được đọc là tín hiệu về sự khéo léo của một người đã thành công rất lớn ở một nơi khác.

Đây là rủi ro mà tôi chưa thấy ai nhắc đến một cách nghiêm túc: sự chuyển giao từ cấp câu lạc bộ sang cấp đội tuyển quốc gia không phải là một sự chuyển đổi dễ dàng. Thành công ở Real Madrid không đảm bảo thành công ở Pháp. Không phải vì Zidane thiếu năng lực, mà vì hai môi trường vận hành theo những nguyên tắc khác nhau.

Ở Real Madrid, Zidane có thẩm quyền mua bán cầu thủ. Ông có hàng trăm buổi tập để xây dựng hệ thống. Ông có lịch thi đấu dài để sửa sai. Ông có quyền tự do chọn những cầu thủ phù hợp với triết lý của mình và bán những người không phù hợp.

Ở đội tuyển Pháp, Zidane có một tập hợp cầu thủ cố định mà ông phải chấp nhận. Ông có khoảng mười ngày làm việc mỗi khi đội tập trung. Ông không thể mua một tiền vệ phòng ngự mới nếu đội thiếu tiền vệ phòng ngự. Ông không thể bán một cầu thủ không phù hợp với hệ thống của mình. Ông phải làm việc với cái mình có, trong khoảng thời gian mình có, và chịu áp lực kết quả tức thì mà không có công cụ quản lý rủi ro dài hạn như ở câu lạc bộ.

Tôi không nói Zidane không thể thành công. Ông có những phẩm chất — khả năng tạo động lực, sự hiểu biết về tâm lý cầu thủ đỉnh cao, danh tiếng tạo được sự tôn trọng tự nhiên, khả năng đọc trận đấu — mà rất ít người kế nhiệm sở hữu. Nhưng tôi đang nói rằng sự háo hức khổng lồ đang bỏ qua một thực tế đơn giản: một huấn luyện viên vĩ đại ở một môi trường không đảm bảo là một huấn luyện viên vĩ đại ở một môi trường khác, và việc Pháp giao cho ông ấy đội bóng này ở thời điểm này là một quyết định có nhiều biến số hơn là một sự đảm bảo thành công.

Điều này dẫn tôi đến một góc nhìn cuối cùng. Tôi đã quan sát nhiều đội bóng chuyển giao quyền lực huấn luyện trong sự nghiệp của mình. Có một mẫu hình mà tôi tin là đúng gần như phổ quát, dù nó không được nói ra thường xuyên: những cuộc chuyển giao thành công nhất không phải là những cuộc chuyển giao được chào đón bằng sự háo hức cao nhất, mà là những cuộc chuyển giao được chào đón bằng sự chấp nhận rằng sẽ có những ngày rất khó khăn. Sự háo hức khổng lồ không giúp Zidane. Nó gây áp lực lên ông. Nó biến những trận đấu bình thường thành những cuộc trưng cầu dân ý. Và khi mọi trận đấu trở thành một cuộc trưng cầu dân ý, không huấn luyện viên nào, dù tài năng đến đâu, có đủ không gian để làm việc.

Khoảnh khắc trận đấu và những gì bên ngoài không nhìn thấy

Tôi muốn quay lại một chi tiết mà tôi đã giữ ở đầu bài viết. Mười bốn năm. Đó là thời gian Deschamps nắm đội tuyển Pháp. Và đây là điều tôi muốn nói về con số ấy, không phải như một thống kê, mà như một trải nghiệm nhân bản.

Khi một người đàn ông lãnh đạo một tập thể trong mười bốn năm, tập thể ấy mang dấu ấn của ông ta theo những cách mà không ai kiểm kê được. Cách các cầu thủ ăn mừng bàn thắng, cách họ nói chuyện với trọng tài, cách họ đối diện với một trận đấu khó khăn — tất cả đều được định hình trong bốn mùa World Cup, ba mùa Euro, hàng trăm trận đấu. Người kế nhiệm không nhận một đội bóng trắng. Họ nhận một đội bóng có ký ức. Và những ký ức ấy không biến mất khi một huấn luyện viên mới bước vào phòng.

Tôi đã nói chuyện với nhiều cầu thủ từng trải qua một cuộc chuyển giao huấn luyện viên. Điều họ thường đề cập không phải là chiến thuật. Đó là cảm giác mất phương hướng trong những ngày đầu. Những thói quen cũ vẫn còn, nhưng người đàn ông đã tạo ra chúng không còn nữa. Huấn luyện viên mới có thể nói những điều tương tự như người cũ, nhưng bằng một giọng khác, và não bộ con người nhận ra sự khác biệt đó ngay cả khi không nhận thức được. Cầu thủ không cần biết mình đang lạc lõng để cảm thấy lạc lõng.

Với đội tuyển Pháp, cuộc chuyển giao này diễn ra trong một bối cảnh thuận lợi nhất có thể: một đội hình chất lượng cao, một nền bóng đá ổn định về mặt cấu trúc, một liên đoàn bóng đá đã có kinh nghiệm tổ chức những cuộc chuyển giao lớn. Nhưng ngay cả trong bối cảnh thuận lợi nhất, có một khoảng thời gian không thể rút ngắn: khoảng thời gian để phòng thay đồ tìm được nhịp thở mới của mình.

Và đó chính là nơi câu chuyện của Zidane thực sự bắt đầu. Không phải trong cuộc họp báo, không phải trong tuyên bố lối chơi tấn công, không phải trong sự háo hức của truyền thông. Mà trong những ngày đầu tiên ở trại huấn luyện, khi một cầu thủ đến muộn và ngồi ở một chỗ khác, khi một đội trưởng chọn người ngồi cạnh mình, khi một tiền vệ vào phòng thay đồ sau buổi tập và im lặng lâu hơn thường lệ.

Tôi đứng cuối hành lang ở những nơi như thế. Tôi không phải là người nói. Tôi là người nghe. Và điều tôi nghe được trong những giai đoạn chuyển giao không phải là những lời giải thích chiến thuật. Đó là những tiếng thở dài rất khẽ, những câu nói nửa vời, những cái nhìn vào khoảng không, những cách ngồi khác đi.

Đội tuyển Pháp với Zidane sẽ bắt đầu hành trình của mình với một cơ hội lớn. Nhưng cơ hội ấy không nằm ở tuyên bố lối chơi tấn công. Nó nằm ở khả năng của một nhóm người lạ trong một tập thể cũ tìm ra cách làm việc cùng nhau trong một khoảng thời gian ngắn. Đó là một bài toán tinh thần trước khi là một bài toán chiến thuật.

Takeaway: Những gì tôi sẽ theo dõi

Khi trận đấu đầu tiên của Zidane trên cương vị huấn luyện viên trưởng đội tuyển Pháp được thổi còi, tôi sẽ không nhìn vào tỉ số. Tôi sẽ nhìn vào ba thứ khác.

Thứ nhất, tôi sẽ nhìn vào vị trí xuất phát của Mbappe. Nếu anh ấy chơi như một trung phong cắm sâu trong vòng cấm và ít chạm bóng, tôi biết rằng hệ thống đang tìm cách giữ anh ấy như một điểm kết thúc. Nếu anh ấy lùi về giữa sân và tham gia vào việc phân phối bóng, tôi biết rằng hệ thống đang thử một điều gì đó rộng hơn, và hệ thống ấy sẽ cần thời gian để ổn định. Sự khác biệt này có thể không được nói trong bất kỳ cuộc họp báo nào, nhưng nó sẽ nói rất nhiều về cách Zidane định triển khai lối chơi tấn công mà Rabiot đã mô tả.

Thứ hai, tôi sẽ nhìn vào cách đội tuyển Pháp pressing sau khi mất bóng trong 20 phút đầu tiên. Một hệ thống tấn công thật sự không phải là một hệ thống ghi được nhiều bàn. Nó là một hệ thống phản ứng đúng cách khi cầu thủ đối phương giành lại bóng và bắt đầu phản công. Nếu Pháp lùi về nhanh chóng và giữ cự ly, đó là dấu hiệu của sự cân bằng. Nếu Pháp dồn lên pressing cao và để lại khoảng trống phía sau, đó là dấu hiệu của sự mạo hiểm. Cả hai đều có thể đúng. Nhưng chỉ một trong hai sẽ định hình tính cách của đội bóng này trong mười ngày tới.

Thứ ba, và đây là điều quan trọng nhất với tôi, tôi sẽ nhìn vào cách đội tuyển Pháp trả lời sau bàn thua đầu tiên. Đây là khoảnh khắc mà nhịp đập phòng thay đồ lộ ra rõ nhất. Một đội bóng yếu sẽ hoảng loạn và phá vỡ cấu trúc. Một đội bóng mạnh sẽ giữ nhịp và tin vào hệ thống. Nhưng một đội bóng đang chuyển giao sẽ do dự trong khoảnh khắc ấy. Sự do dự đó, nếu nó xảy ra, sẽ không phải là dấu hiệu của thất bại. Nó sẽ là dấu hiệu của một tập thể đang tìm tiếng nói mới của mình. Và tiếng nói đó chỉ có thể được tìm thấy bằng cách va vào những bàn thua và đứng dậy.

Zidane không phải là một nhà cách mạng chiến thuật. Ông ấy là một người quản lý con người xuất sắc. Sự khác biệt này quan trọng. Ông ấy đã nói rằng huấn luyện viên không phải là nhân vật chính, và tôi tin rằng trong câu nói đó có sự thật hơn là sự khiêm tốn chiến lược. Ông ấy hiểu rằng ở cấp độ bóng đá đỉnh cao, chiến thuật chỉ là một phần của phương trình. Phần lớn còn lại là cách một nhóm cầu thủ cảm nhận nhau, tin tưởng nhau, và buộc dây giày của mình vào những ngày có ý nghĩa với họ.

Tôi sẽ đứng cuối hành lang trong những trận đấu tới. Tôi sẽ lắng nghe những tiếng thở dài nếu có, tiếng vỗ tay nếu có, và cả những im lặng. Tôi không biết liệu Zidane có thành công hay không. Không ai trong chúng ta biết. Nhưng tôi biết một điều chắc chắn: bất kể kết quả của ba trận đấu tới là gì, tiếng vỗ tay lớn nhất trong sân vận động sẽ không phải là điều quan trọng nhất. Điều quan trọng nhất sẽ là những gì còn lại sau khi tiếng vỗ tay ấy tan đi. Một nhóm cầu thủ ngồi trong phòng thay đồ, im lặng với nhau, và biết rằng họ đã bắt đầu một hành trình mà không ai trong số họ có thể đi một mình. Đó là câu chuyện thật sự của bóng đá. Và đó là câu chuyện tôi có nhiệm vụ phải kể, cho đến khi người cuối cùng rời khỏi hành lang.