Nhật ký Asiad 20 ngày 20/9: HCĐ karate của Bùi Ngọc Nhi và những khoảng trống cần kiểm chứng

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi qua nhiều kỳ Asiad, khoảnh khắc tôi nhớ nhất trong ngày 20/9 không nằm trong bảng tổng sắp huy chương. Đó là khi Bùi Ngọc Nhi bước xuống thảm sau bài kata, cúi đầu chào ba giám định rồi đứng yên nhìn bảng điểm. Người ta nhớ cú sút, tôi nhớ cái cách khán đài thở. Và khán đài hôm ấy đã nín thở đủ lâu để tôi biết tấm huy chương đồng karate của cô ấy không phải một món quà.

Để hiểu tấm HCĐ này, cần bắt đầu từ thể thức. Karate kata thuộc nhóm môn biểu diễn, giám định chấm điểm dựa trên kỹ thuật, sức mạnh, nhịp điệu và độ khó của bài quyền. Ở đấu trường Asiad, vận động viên thua ở nhánh chính vẫn có thể xuống vòng vớt (repechage) tranh HCĐ. Thông tin từ bài phân tích cho thấy Bùi Ngọc Nhi thua một võ sĩ Nhật Bản ở vòng loại, sau đó thắng võ sĩ Hàn Quốc và Singapore để giành HCĐ. Cấu trúc ấy giải thích vì sao một thất bại không làm cô ấy rời cuộc chơi. Nó không phải phép màu, mà là luật của giải.

Đặt tấm HCĐ của Ngọc Nhi vào thang trình độ châu Á, tôi tin cô ấy đang đứng ngay dưới nhóm dẫn đầu. Nhật Bản là chuẩn mực tuyệt đối của kata; Hàn Quốc và Singapore là những nền karate có nền tảng. Thắng liên tiếp hai đại diện nhóm thứ hai sau khi thua đại diện nhóm dẫn đầu cho thấy sự ổn định về tâm lý và kỹ thuật. Điểm sáng không nằm ở tấm huy chương, mà nằm ở việc cô ấy biết cách đứng dậy sau một kết quả không như ý trong khuôn khổ cho phép của thể thức. Tuy nhiên, bài viết gốc không cung cấp điểm số kỹ thuật hay độ khó của bài quyền. Vì vậy, mọi lời ca ngợi đẳng cấp đều chỉ là phỏng đoán. Tôi chỉ có thể xác nhận: cô ấy vượt qua vòng vớt một cách sạch sẽ, và điều đó xứng đáng được ghi nhận.

Bối cảnh chung của ngày 20/9 tại Asiad 20 ở Aichi-Nagoya có 31 bộ huy chương được trao. Đoàn Việt Nam có 2 HCĐ: một của Bùi Ngọc Nhi ở karate kata nữ và một từ môn teqball, nếu danh sách môn được xác minh. Thái Lan tạm dẫn đầu với 3 HCV, tất cả đến từ teqball. Trong lúc bảng tổng sắp chao đảo, tôi chỉ muốn tìm những cái tên võ thuật Việt Nam. Chu Văn Đức tranh tài karate kumite hạng 60 kg nam, nhưng không có kết quả trong bản tin. Nguyễn Văn Sỹ bước vào chung kết trường quyền (changquan) wushu, và hai nội dung tán thủ chỉ xuất hiện ở vòng loại. Đây là khoảng trống khiến tôi khó chịu nhất.

Một ngày võ thuật Việt Nam tại Asiad sẽ có giá trị phân tích cao nhất khi chúng ta biết Nguyễn Văn Sỹ đứng thứ mấy trong trận chung kết, võ sĩ tán thủ thắng thua ra sao, và Chu Văn Đức có vượt qua vòng đấu hay không. Không có những con số đó, danh sách tên chỉ là lời thì thầm. Tôi không thể vẽ ra một màn trình diễn thần thánh từ vài dòng tổng hợp. Phân tích chuyên sâu của tôi dừng lại ở đúng ranh giới dữ liệu: không có điểm số, không có chỉ số kỹ thuật, không có diễn biến trận đấu. Điều đó buộc tôi phải nói rằng những lời khen đang bay trong không khí lúc này chỉ là tiếng ồn.

Tôi muốn phản biện chính cái tiêu đề. Việt Nam giành 2 HCĐ nghe có vẻ là một ngày thành công. Nhưng gộp HCĐ karate kata của Bùi Ngọc Nhi với HCĐ teqball là một phép cộng vô nghĩa. Một bên là bài quyền biểu diễn, một bên là môn thể thao bóng trên bàn cong. Chúng khác nhau về bản chất vận động, thể thức thi đấu và giá trị truyền thông. Người làm thể thao chuyên nghiệp phải tách bạch từng môn. Nếu không, bảng huy chương sẽ biến thành một cái máy xay thịt làm biến dạng mọi nỗ lực của vận động viên.

Điều khiến tôi thận trọng hơn nữa là chất lượng nguồn tin. Bản phân tích chuyên sâu đặt câu hỏi về độ tin cậy của bài viết gốc: hầu hết thông tin không có nguồn xác định, và danh sách môn thi đấu có dấu hiệu chưa được kiểm chứng. Teqball xuất hiện như môn tính huy chương, MMA xuất hiện như môn tham dự, nhưng cả hai đều không nằm trong danh mục chương trình Asiad mà tôi biết một cách chắc chắn. Nếu danh sách đó sai, toàn bộ câu chuyện về 2 HCĐ cần phải viết lại. Tôi không nói đây là tin giả; tôi nói rằng nó đang ở trạng thái chưa kiểm chứng và không nên được dùng làm chứng cứ chính thức.

Ngày 21/9 sẽ trả lời nhiều câu hỏi hơn là ngày 20/9. Tôi muốn biết kết quả chung kết trường quyền của Nguyễn Văn Sỹ. Tôi muốn biết các võ sĩ tán thủ có đi tiếp hay không. Tôi muốn biết Chu Văn Đức có mang lại tin vui ở hạng 60 kg nam hay không. Còn bây giờ, hãy gọi tấm HCĐ của Bùi Ngọc Nhi đúng tên: một tấm HCĐ kata giành qua vòng vớt, là kết quả của sự điềm tĩnh sau một trận thua. Ở một kỳ Asiad vẫn còn bỏ ngỏ nhiều thông tin, đó là điều duy nhất tôi dám ký tên. Berlin không dạy tôi cách ăn mừng. Nó dạy tôi cách im lặng sau tiếng còi và chờ đợi sự thật từ những con số chính xác.